Bài 6

Sử dụng AI có trách nhiệm trong học tập và nghiên cứu

Mục tiêu bài làm

Phát triển kỹ năng sử dụng AI có trách nhiệm và đạo đức trong học tập và nghiên cứu.

Chủ đề

Phát triển kỹ năng sử dụng AI có trách nhiệm và đạo đức trong học tập và nghiên cứu.

Phần I. Nghiên cứu chính sách của trường đại học về việc sử dụng AI

1. Quy định hiện hành tại Trường Đại học Công nghệ - ĐHQGHN (UET)

Hiện tại, Trường Đại học Công nghệ (UET) chưa ban hành văn bản hướng dẫn biệt lập dành riêng cho các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI tạo sinh). Tuy nhiên, hoạt động học tập và nghiên cứu của sinh viên vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Quy chế Đào tạo và Quy định về Tính trung thực học thuật của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN).

  • Cấm gian lận học thuật: Việc lấy nguyên văn kết quả do AI tạo ra để nộp làm bài tập lớn, tiểu luận hay khóa luận tốt nghiệp mà không qua xử lý và không khai báo được tính là hành vi gian lận, vi phạm nghiêm trọng quy định chống đạo văn.
  • Khuyến khích sử dụng có kiểm soát: Trường định hướng sinh viên xem AI là một công cụ hỗ trợ tìm kiếm tài liệu, gợi ý cấu trúc bài viết hoặc gỡ lỗi mã nguồn (coding). Sản phẩm cuối cùng nộp về bắt buộc phải phản ánh tư duy độc lập và năng lực tự tổng hợp của sinh viên. Mọi hành vi lạm dụng, đối phó sẽ bị xử lý kỷ luật theo khung quy chế hiện hành của nhà trường.

Phần II. Thực hiện nhiệm vụ học tập với sự hỗ trợ của AI

1. Lựa chọn nhiệm vụ học tập

Nhiệm vụ học tập: Viết một bài luận học thuật ngắn (khoảng 500 từ) về chủ đề "Vai trò của trí tuệ nhân tạo trong việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu".

2. Ghi lại các prompt đã sử dụng và đầu ra của AI

Prompt số 1 (Lập kế hoạch dàn ý):

"Tôi là sinh viên ngành công nghệ và logistics. Tôi cần viết một bài luận ngắn 500 từ về chủ đề 'Vai trò của trí tuệ nhân tạo trong việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu'. Hãy lập giúp tôi một dàn ý mạch lạc gồm 3 phần: Mở bài, Thân bài (chia thành 3 ý chính: dự báo nhu cầu, quản lý kho bãi, tối ưu hóa vận chuyển) và Kết bài. Viết ngắn gọn."

Đầu ra của AI cho Prompt số 1:

  1. Mở bài: Nêu bối cảnh phức tạp của chuỗi cung ứng toàn cầu và khẳng định AI là công cụ cốt lõi để tối ưu hóa hiệu suất.
  2. Thân bài:
    • Ý 1 (Dự báo nhu cầu): Thuật toán máy học phân tích dữ liệu lịch sử để dự đoán xu hướng thị trường, tránh tồn kho hoặc thiếu hàng.
    • Ý 2 (Quản lý kho): Hệ thống kho thông minh kết hợp tự động hóa giúp sắp xếp và bốc dỡ hàng nhanh, giảm thiểu sai sót.
    • Ý 3 (Vận chuyển): AI tối ưu hóa tuyến đường giao hàng theo thời gian thực để giảm thiểu chi phí logistics và nhiên liệu.
  3. Kết bài: Khẳng định tầm quan trọng của AI và khuyến nghị doanh nghiệp sớm chuyển đổi số.

Prompt số 2 (Triển khai đoạn văn chi tiết):

"Dựa trên ý 1 và ý 2 của phần Thân bài, hãy viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh khoảng 200 từ. Sử dụng văn phong báo cáo khoa học mạch lạc, có giải thích bản chất công nghệ thuật toán và kèm theo một ví dụ thực tế doanh nghiệp lớn."

Đầu ra của AI cho Prompt số 2:

"Trong chuỗi cung ứng hiện đại, trí tuệ nhân tạo đóng vai trò quyết định giúp tối ưu hóa quản lý nhu cầu và kho bãi. Bằng cách áp dụng thuật toán Học máy (Machine Learning), hệ thống có khả năng xử lý các tập dữ liệu lớn về lịch sử mua hàng để dự báo chính xác nhu cầu thị trường, giúp doanh nghiệp giảm lượng hàng tồn kho không cần thiết. Đồng thời, tại các trung tâm phân phối, AI định hướng cho robot tự động phân loại hàng hóa chính xác. Ví dụ, Amazon đã sử dụng hệ thống AI điều khiển robot Kiva trong kho, giúp giảm thời gian xử lý đơn hàng từ hàng giờ xuống còn vài phút."

3. Đánh giá, chỉnh sửa và tích hợp đầu ra của AI

  • Đánh giá: Văn bản do AI tạo ra có cấu trúc tốt, logic rõ ràng nhưng hành văn còn mang nặng tính dịch thuật, câu từ rập khuôn và ví dụ về Amazon đã quá quen thuộc, thiếu tính liên hệ thực tiễn tại thị trường Việt Nam.
  • Chỉnh sửa: Em đã tiến hành viết lại toàn bộ câu từ để tăng tính học thuật chuyên sâu. Thay thế ví dụ vĩ mô của Amazon bằng ví dụ thực tiễn tại Việt Nam: Tập đoàn Vinamilk ứng dụng kho thông minh tự động hóa hoàn toàn tại Bình Dương nhằm tối ưu hóa năng lực lưu trữ và cung ứng nông sản nội địa.
  • Tích hợp: Sử dụng kết cấu khung thân bài của AI, kết hợp bổ sung góc nhìn cá nhân và số liệu thực tế tự tra cứu để tạo nên bài viết hoàn chỉnh mang tư duy riêng.

4. Tuyên bố minh bạch về việc sử dụng AI

"Cam kết sử dụng công cụ: Bài luận này sử dụng ChatGPT (mô hình GPT-4o của OpenAI) vào ngày 20/05/2026 để hỗ trợ tìm kiếm từ khóa chuyên ngành và xây dựng bố cục sơ khởi. Toàn bộ nội dung chi tiết, phân tích lập luận và ví dụ thực tiễn đều do sinh viên tự thực hiện và chịu trách nhiệm độc lập về tính nguyên bản học thuật."

Phần III. Phân tích các vấn đề đạo đức liên quan đến việc sử dụng AI trong học thuật

1. Ranh giới giữa hỗ trợ hợp lý và gian lận học thuật

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở quyền làm chủ tư duy và sự minh bạch. Hỗ trợ hợp lý là khi sinh viên chủ động dùng AI như một người trợ lý để giải nghĩa thuật ngữ, tìm lỗi chính tả hoặc phản biện giả thuyết. Khi đó, AI chỉ đóng vai trò chất xúc tác thúc đẩy học tập. Gian lận học thuật xảy ra khi sinh viên sao chép toàn bộ văn bản do AI viết ra mà không có sự kiểm chứng, biên tập lại, rồi mạo nhận đó là sản phẩm trí tuệ độc lập của mình nhằm đối phó với kiểm tra.

2. Vấn đề quyền sở hữu trí tuệ và trích dẫn

AI hoạt động dựa trên việc tổng hợp dữ liệu từ hàng triệu nguồn trên Internet, trong đó có nhiều tài liệu thuộc bản quyền của các học giả mà chưa được cấp phép. Sử dụng dữ liệu từ AI mà không kiểm chứng nguồn gốc có nguy cơ dẫn đến "đạo văn gián tiếp". Do đó, AI không được coi là một nguồn trích dẫn khoa học chính thống. Sinh viên phải truy vết ngược lại các tài liệu gốc (sách, bài báo khoa học) để thực hiện trích dẫn chuẩn quy cách.

3. Tác động lâu dài đến năng lực phát triển cá nhân

Nếu lạm dụng AI quá mức, sinh viên sẽ rơi vào trạng thái lười suy nghĩ, triệt tiêu tư duy phản biện, kỹ năng lập luận phân tích và năng lực giải quyết vấn đề thực tế. Ngược lại, nếu biết sử dụng AI đúng mực như một trợ lý thông minh, hiệu suất học tập và nghiên cứu công nghệ sẽ được tối ưu hóa vượt bậc.

Phần IV. Xây dựng bộ nguyên tắc cá nhân về cách sử dụng AI có trách nhiệm

Em tự đề ra bộ 5 nguyên tắc đạo đức cá nhân khi làm việc với AI:

  1. Nguyên tắc Chủ động tư duy: Không bao giờ để AI suy nghĩ thay hay viết thay toàn bộ bài làm. Luôn làm chủ nội dung.
  2. Nguyên tắc Minh bạch triệt để: Khai báo trung thực, chi tiết mọi công cụ AI hỗ trợ trong báo cáo học thuật.
  3. Nguyên tắc Luôn luôn đối chiếu: Thẩm định kỹ lưỡng tính chính xác của mọi thông tin và số liệu do AI cung cấp.
  4. Nguyên tắc Không đạo văn: Không dùng AI để tạo văn bản đối phó hoặc vượt qua phần mềm quét đạo văn một cách tinh vi.
  5. Nguyên tắc Bảo mật an toàn: Tuyệt đối không tải các dữ liệu nội bộ, thông tin bảo mật của nhà trường lên hệ thống AI công cộng.

Phần V. Infographic minh họa "Sử dụng AI có trách nhiệm trong học thuật"

Infographic sử dụng AI có trách nhiệm trong học thuật